Vermy kwaadspraak

D’Var Torah

Oordele – Mishpatim

Eksodus / Shemot 21:1 – 24:18

2 Konings / Malachim Bet 12:1 – 17

Matthéüs / Mattityahu 5:38 – 42

Eksodus / Shemot {23:1} “Jy mag geen valse gerug rondstrooi nie. Verbind jou nie met die skuldige om ‘n kwaadwillige getuie te wees nie. ”.

Ek verwys ons graag na ‘n gedeelte van die Skrif uit verlede week se parasha:

Eksodus / Shemot {20:16} “Jy mag geen valse getuienis teen jou naaste spreek nie. ”.

Die woord “vals” kan ook vertaal word as “verwaandheid” of “leeg”. Deur valse getuie af te lê, ongeag die motief daaragter, word bedoel om ‘n ander persoon deur dit wat gesê word of iets te doen, sonder grondige bewys of rede daarvoor, te beskuldig. Volgens die Bybel, moet getuies oor persoonlike, eerstehandse en regstreekse kennis oor die feit beskik, andersins kan hulle nie getuies wees nie. Dit bring ons by die onderwerp van kwaadspraak wat in die kategorie van verwaandheid of leë woorde val.

Kom ons kyk allereers wat onder die woord “kwaadspraak” (skinder) verstaan word. In die eerste plek is dit eenvoudig om te praat van iemand wat nie teenwoordig is nie wanneer inligting oor so ’n persoon oorgedra word, of dit nou waar is aldan nie. Ons bedoel nie altyd doelbewus om gemeen te wees wanneer ons iets van ‘n ander kwytraak nie; trouens meesal probeer ons slegs om waardevolle inligting deur te gee, wat nuttig mag wees om so ’n iemand te help. Kwaadspraak gaan egter nie bloot oor motief nie – dit kan ook “onbedoelde gevolge” inhou. Indien ‘n persoon benadeel word of ‘n ander persoon se opinie oor iemand anders negatief beïnvloed word deur wat ons van hom / haar sê, het ons hulle te na gekom en dít is kwaadspraak. Ons het met ander woorde sonder deernis iets van iemand gedeel of gesê en dit is onvanpas: dít is om kwaad te spreek.

Daar is  minstens vier tipes kwaadspraak, wat ek graag wil behandel:

Die eerste is “gebabbel”. Dit is die tipe van kwaadspraak wat moontlik soos volg lui: “Het jy verneem dat so-en-so gaan verhuis?” Hierdie tipe storie betref altyd basiese inligting en is dikwels sonder skadelike gevolge. Dit bly egter ‘n gevaarlike element en ons moet versigtig wees met welke inligting ons aan ander meedeel omdat dit moontlik tot ernstige kwaadspraak kan lei.

Tweedens is daar “gebed”. Hierdie tipe kwaadspraak word heel onskuldig in ‘n gebed of gebedsversoek gemeld, maar mag miskien aangeleenthede oor iemand onthul wat tot kwaadspraak kan lei. Indien ons bid of vra vir gebed vir iemand wat nie teenwoordig is nie, moet ons vermy om die betrokkene openlik te identifiseer en uiters versigtig wees met hoe ons die gebed fraseer. Gebed is allereers daarop gemik om ons verhoudings met God te bou en ander mense op te hef om Sy koningkryk te bevorder. Derhalwe is die doel van gebed hoegenaamd nie om inligting te deel waarvan ander beslis nie hoef te weet nie. Ons moet dus persoonlike besonderhede ten alle koste vermy tensy die betrokkene oor wie dit gaan, toestemming daartoe verleen het om dit met ander te deel. Ons moet verder daarteen waak om nie net voldoende inligting te verstrek wat die indruk mag laat van: “Laat ons bid vir so-en-so wat aanhoudend hulle werk verloor nie” – dit is kwaadspraak. Dit sou beter gewees het om te sê: “so-en-so soek werk – laat ons vir hulle bid.”. Dit sou selfs beter wees, om na die betrokkenes te gaan om hulle te bemoedig en privaat saam met hulle te bid.

Derdens, is “nuusberigte” – ‘n tipe kwaadspraak wat inligting deel, wat mense moontlik daartoe mag lei om hul optrede of oordeel oor ‘n ander persoon te baseer op dit wat ons met hulle gedeel het. Opmerkings soos: “Het julle gehoor dat so-en-so se ouers weer rusiemaak?” of “So-en-so verkeer in ‘n slegte bui en dit is raadsaam om hulle te vermy.”.

Daar is maar ‘n geringe onderskeid tussen kwaadspraak en opbouende kritiek. Eersgenoemde gee aanleiding tot die eskalasie van ‘n probleem; dit neig tot subjektiwiteit, veroorsaak verdeeldheid onder mense en is nie gegrond op eerstehandse toestemming om sodanige inligting te verstrek nie. Let wel: ek sê toestemming tot sodanige inligting. Ons behoort vooraf toestemming te verkry alvorens ons enigiets aangaande ‘n ander persoon verstrek. Opbouende geselskap het ten doel om ‘n persoon op te hef en laat groei asook verbetering aan te moedig; dit is objektief, gegrond op feite en word met die nodige toestemming gedeel ten einde positiewe verandering mee te bring.

In die vierde plek is daar beswaddering (laster). Hierdie tipe van kwaadspraak is om iets te vertel of herhaal wat moontlik waar of onwaar is. Heel dikwels doen mense dit om hulleself te verhef deur die betrokkene te verneder. Laster impliseer dikwels ‘n gerug oor mense wat nie altyd op feite gegrond is nie. Dit kan ook aanmatigend wees om iemand se voornemens te bevraagteken, terwyl persoonlike innerlike voornemens slegs aan God bekend is.

Die satan beoog verdeeldheid tussen gelowiges en besef dat hy oneindige skade deur die ongebreidelde gebruik van die tong kan teweegbring. Hy hoef ons nie dood of slegs siek te maak nie: al wat hy hoef te doen is om ons kwaadwilliglik van ander te laat praat in hulle afwesigheid. Daardeur sal hy daarin slaag om die eenheid, waarvoor Jesus die Messias Sy bloed uitgestort het om juis dít te koop, vernietig.

Ons kan gewoonlik onderskei wanneer iets wat ons verneem, op kwaadspraak sal uitloop indien die gesprek met “Net tussen jou en my…” begin. Dit behoort die waarskuwingsteken te wees dat dit wat jy gaan verneem, jou verstand gaan vergiftig ten opsigte van iemand wat nie dáár is om hom -/ haarself te verdedig nie. Of ons mag moontlik hoor: “Ek vertel jou dit omdat jy dit behoort te weet,” of “”Ek deel dit met jou omdat ek diep besorg is oor die situasie.”. Daardie persoon mag jou iets vertel wat op die waarheid gegrond is, maar jy uiteindelik uitgelok sal word tot ‘n kritiese evaluasie van die persoon ter sprake en dit is onmiskenbaar kwaadspraak.

Voordat jy ‘n storie herhaal, vra jouself die volgende vrae af: Is dit waar en indien wel, onskadelik? Selfs indien dit onskadelik blyk te wees, is dit inspirerend? Indien wel inspirerend, is dit werklik nodig? Indien werklik nodig, is dit welmenend en indien wel, is die betrokkene teenwoordig om te hoor wat jy van hom / haar sê, sodat hulle kommentaar daarop kan lewer en hulself desnoods verdedig? Sou die antwoord op hierdie vrae telkens “nee” wees, moet dit dan nie met ander deel of herhaal nie, want dit is kwaadspraak!

Speuke / Mishlei {11:13} “Die wat met kwaadsprekery omgaan, maak ‘n geheim openbaar, maar hy wat betroubaar is van gees, bedek ‘n saak. ”.

Congregation Melech Yisrael alle regte voorbehou

Julle Verbond is met die God van Israel

12 Februarie 2012 
D’var Torah

Oordele / Mishpatim 

Eksodus / Shemot 21:1 – 24:18

Eksodus / Shemot {23:28} “Ook sal Ek perdebye voor jou uit stuur; dié sal die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete voor jou uit verdrywe. {23:29} Ek sal hulle nie in een jaar voor jou uit verdrywe nie, dat die land nie woes word en die ongediertes nie teen jou te veel word nie. {23:30} Ek sal hulle so langsamerhand voor jou uit verdrywe, totdat jy vrugbaar word en die land beërwe. {23:31} En Ek sal jou grense vasstel van die Skelfsee af tot by die See van die Filistyne, en van die woestyn af tot by die Eufraat. Want Ek sal die inwoners van die land in julle hand gee, en jy sal hulle voor jou uit verdrywe. {23:32} Jy mag met hulle of met hulle gode geen verbond maak nie. {23:33} Hulle mag in jou land nie woon nie, dat hulle jou nie verlei om teen My te sondig nie. Want jy sal hulle gode dien, ja, dit sal vir jou ‘n strik wees. ”. 

Ek het hierdie Skrifgedeelte gekies om kommentaar te lewer op parasha Mishpatim, omdat ek glo dat dit vandag op ons van toepassing is. Julle sal moontlik wonder hoedat dit moontlik kan wees. Na alles, hoe kan ons ‘n verbond sluit met die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete, aangesien hulle as mensegroepe nie langer bestaan nie? Die feit is, selfs indien hulle nie meer bestaan nie, is die beginsel agter hierdie opdrag (mitzvah) steeds op ons van toepassing. 

Die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete was heidene, wat wel oor ‘n vorm van godsvresenheid beskik het, ofskoon dit deur die aanbidding van valse godhede was. Hulle was ook gruwelik immoreel. God het hierdie besondere nasies slegs uitgesonder omdat dit juis hulle was wat deur Israel onteien sou word. Indien ‘n mens nou vandag Kanada en die res van die wêreld in oënskou neem, is hulle grotendeels niks beter as die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete nie. 

Jakobus / Ya’acov {4:4} “Egbrekers en egbreeksters, weet julle nie dat die vriendskap van die wêreld vyandskap teen God is nie? Wie dan ‘n vriend van die wêreld wil wees, word ‘n vyand van God. ”. 

Ek het mense al dikwels geleer dat ons ons verhouding met die Here kan meet en insgelyks kan meet, aldan nie, of ons waarlik gered en aan God verbonde is, op grond van wie ons vriende is. Saam met wie kuier jy? Saam met wie bring jy die meeste van jou tyd deur? Indien jy enige van hierdie vrae beantwoord met “Meesal ongeredde persone”, dan bestaan daar ‘n sterk moontlikheid dat iets ernstig besig is om jou verhouding met God te skaad. 

1 Korinthiërs / Korintim Alpha {6:14} “Moenie in dieselfde juk trek saam met ongelowiges nie, want watter deelgenootskap het die geregtigheid met die ongeregtigheid, en watter gemeenskap het die lig met die duisternis? ”. 

Die woord “ongeregtigheid” hier beteken nie dat ons nie met kriminele moet omgaan nie; selfs dat ons dit beslis nie moet doen nie! “Ongeregtigheid”, in hierdie konteks, beteken mense wat sonder die Tora lewe, wat God nie gehoorsaam nie en Sy gebooie verontagsaam. Volgens die Skrif, is die Satan “die ongeregtige een” (2 Tessalonisense 2:8). 

Sou die meerderheid van jou vriende ongered wees, dan het jy ‘n probleem omdat jy ‘n verbond met mense, wat valse godhede aanbid, aangegaan het net soos die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete; die einste mense wat God ons verbied het om mee verbonde aan te gaan. “Maar hulle is gawe mense”, sê jy miskien. Dit maak hoegenaamd nie saak of hulle gaaf is of nie. Daar bestaan slegs twee entiteite in die heelal, wat ons kan aanbid: óf ons aanbid die God van hemel en aarde, die God van Israel óf ons aanbid valse godhede: demone. Wees versigtig om nie bedrieg te word deur te aanvaar dat elke godsdiens dieselfde God aanbid nie – dit is hoegenaamd nie die geval nie! 

Dwarsdeur die Skrif, verwys God na Homself as die God van Abraham (Avraham), Isak (Yitzchak) en die God van Jakob (Ya’acov). Hy verwys ook na Homself as die God van Israel. Krishna, Budda, Allah en al die ander kwalifiseer nie! Daar is net één God en Sy naam is Een. 

Eksodus / Shemot {3:15} “Toe sê God verder vir Moses: Dit moet jy aan die kinders van Israel meedeel: Die HERE, die God van julle vaders, die God van Abraham, die God van Isak en die God van Jakob, het my na julle gestuur. Dit is my Naam vir ewig, en dit is my gedenknaam van geslag tot geslag. ”. 

As gelowiges in Jesus, as die Messias van Israel, is dit nie ons taak om vriende te maak met die wêreld nie maar om die Goeie Nuus (Besorah Tova) van redding deur Jesus die Messias na die wêreld uit te dra. As jy dit doen en dit doeltreffend doen, sal diegene wat verkies het om nie gered te word nie, nie met jou bevriend wíl wees nie. Dan, eers sal jy besef dat jou verbond met die God van Israel is en nie met die Hewiete, Kanaäniete en Hetiete nie. 

Congregation Melech Yisrael alle regte voorbehou